Cách trung tâm thành phố Hà Nội khoảng 15km, về hướng nam, qua thị trấn Văn Điển, đến ngã ba Ngọc Hồi rẽ trái, đi một quãng là bạn sẽ tới một làng nghề truyền thống nổi tiếng, quanh năm bếp lửa rực hồng. Đặc biệt, những ngày giáp Tết, dân làng luôn tất bật ngược xuôi. Đó là làng bánh chưng Tranh Khúc (hay còn gọi là Thanh Khúc), thuộc xóm mới, xã Duyên Hà, huyện Thanh Trì, Hà Nội.

Chúng tôi đến làng Tranh khi chỉ còn khoảng một tháng nữa là cận kề cái Tết. Những ngày cuối năm, làng nghề bánh chưng nơi đây trở nên nhộn nhịp với những hợp đồng bánh Tết. Trên con đường liên thôn, các xe tải chở hàng tấn lá dong, gạo nếp, đậu xanh đi đi, về về liên tục. Cả làng Tranh Khúc và xóm Mới có hơn 400 hộ thì có tới 300 hộ làm bánh chưng, với một dây chuyền vui nhộn: người đãi đậu, người rửa lá, người thái thịt...

Nhà nào cũng phải chuẩn bị 4 đến 5 bếp lò loại cực đại và những chiếc thùng làm bằng nhôm loại “xịn”, đúc thật dày, được thiết kế riêng phục vụ cho nấu bánh. Mỗi thùng có thể chứa được 300-400 chiếc, với thời gian nổi lửa 8 giờ. Từ nhiều năm nay, bánh chưng làng Tranh không chỉ cung cấp cho thị trường trong nước, mà còn xuất khẩu phục vụ Việt kiều. Anh Bùi Xuân Lãm và các anh chị em, họ hàng ở Tranh Khúc, từng làm bánh bán sang Lào, Đài Loan, Nga, Australia, cho biết: “Làm bánh cho người Việt ở nước ngoài phải biết yêu cầu của khách và khí hậu từng nước. Phần lớn khách hàng đều yêu cầu giữ nguyên hương vị của bánh chưng truyền thống, nhưng cũng có người đòi thay đổi nguyên vật liệu để phù hợp với khẩu vị: bánh chưng đưa sang Australia phải có trứng, bánh đưa sang Mỹ phải có gà ta, sang Đài Loan phải có lạp xưởng...”.

Đến làng Tranh, có thể thấy nhu cầu tiêu thụ bánh chưng lớn khi thời tiết lạnh, tăng mạnh vào những ngày lễ, tháng giáp Tết. Anh Lãm cho biết: “Trung bình, ngày lễ, mỗi hộ cá nhân người làng bánh chúng tôi xuất khoảng 300 - 400 chiếc/ngày, trong khi ngày thường chỉ 100 bánh”. Theo ông Nguyễn Văn Thanh - Trưởng thôn Tranh Khúc, trung bình ngày thường, mỗi hộ cần 1 lao động giúp việc. Nhưng những ngày cận kề Tết, nhu cầu tăng, có khi tới 2,3 lao động. Lao động thời vụ chủ yếu đến từ các huyện Mỹ Đức, Quốc Oai (Hà Nội). Sau 3 ngày nghỉ Tết, nhiều bếp bánh chưng Tranh Khúc lại đỏ lửa để phục vụ thị trường quanh năm và nhu cầu đi lễ của người dân Hà Nội và các tỉnh lân cận.

Theo ông Nguyễn Tiến Lễ - Chủ nhiệm HTX Văn Khúc, mức thu nhập của lao động thời vụ năm nay tăng hơn đợt giáp tết năm 2009 khoảng 20%. Tính trung bình, lao động gánh nước, đãi đỗ, tước lá có tiền công 80 - 100 nghìn đồng/ngày, chưa kể ăn ở. Nếu lao động đứng bếp, chọc than, nhóm lò, gói bánh có mức lương từ 120 - 140 ngàn đồng/ngày. Giá bánh chưng nhích lên đôi chút là điều chính khiến các hộ mạnh dạn trả lương cao hơn vụ trước. Ông Lễ cho biết: “Năm 2009, cả làng cần tới hơn 600 lao động, năm nay, nhu cầu tuyển dụng sẽ không giảm. Hộ làm nhiều cần từ 10-12 lao động, hộ làm ít cũng cần tới 2-3 lao động. Ước tính, nhu cầu tuyển lao động của tất cả các hộ làm bánh chưng Tranh Khúc vào khoảng 600-700 người.

Hiện nay, bánh chưng làng Tranh đã được đăng ký nhãn hiệu làng nghề, công nhận bản quyền sở hữu thương hiệu.Trên bao bì sản phẩm có nhãn in lô gô hình tròn, viền ngoài in chữ: “Làng nghề Tranh Khúc”, trên nền in đậm 2 chữ “Bánh Chưng” màu đỏ; phía dưới nhãn mác, có dòng chữ: Sản phẩm sạch, sản xuất theo phương thức truyền thống, địa chỉ thôn Tranh Khúc, xã Duyên Hà, huyện Thanh Trì... Đây là niềm vui của người làng Tranh đã hơn một năm nay, để mỗi dịp Tết đến, Xuân về, hấp dẫn bao du khách tìm đến, tiếng thơm làng nghề ngày càng lan tỏa, bay xa.