Xuân Canh Dần 2010 đang đến gần, đây là năm các doanh nghiệp, cũng như các nhà nghiên cứu, nhà khoa học ngành Đồ uống hứa hẹn sẽ có nhiều thành công lớn. Nhân dịp này, phóng viên Tạp chí Đồ uống Việt Nam đã có cuộc trò chuyện với một nhà khoa học, một chuyên gia nghiên cứu bảo vệ môi trường, bảo vệ tài nguyên nước, người đã có nhiều công trình nghiên cứu khoa học đi vào thực tiễn có thể xử lý nước sông Tô Lịch trở lại trong xanh.
Anh là một nhà khoa học trẻ, tiến sỹ Lê Ngọc Ninh – Trưởng phòng Nghiên cứu Khoa học và Hợp tác quốc tế, Trường Cao đẳng Công nghiệp Phúc Yên.
P/V: Thưa Tiến sỹ, được biết ông là người rất yêu Hà Nội, yêu dòng sông Tô Lịch, vậy ông đã tìm hiểu và nghiên cứu về dòng sông này từ khi nào?
TS.Lê Ngọc Ninh: Vâng, đó là từ khi tôi còn là sinh viên năm thứ 3, Trường Đại học Mỏ – Địa chất, Hà Nội (1989). Lúc đó, sau giờ học, ngày nào tôi cũng đạp xe dọc theo những con sông như Kim Ngưu, Tô Lịch... Nhìn dòng nước đen ngòm, ô nhiễm nặng, lờ đờ chảy mà lòng buồn rười rượi. Làm thế nào để hình ảnh Hà Nội đẹp hơn? Tôi bắt đầu suy nghĩ và tìm tòi nghiên cứu. Trong một giờ học, ngồi cùng một người bạn tôi nói rằng, mình sẽ tìm ra một loại hợp chất mang thương hiệu Việt Nam, một loại chất rẻ tiền để xử lý một vấn đề của đô thị: nguồn nước bị ô nhiễm, cứu sống dòng sông Tô Lịch.
P/V: Với tư cách là nhà khoa học, nhà nghiên cứu và bảo vệ tài nguyên nước, bảo vệ môi trường, theo ông, sông Tô Lịch có ý nghĩa như thế nào đối với thủ đô và người dân thành phố?
TS.Lê Ngọc Ninh: Đây là dòng sông gắn liền với lịch sử và sự phát triển của Thủ đô Hà Nội. Ngày xưa, khi còn nhỏ, tôi đã từng được đọc và nghe rất nhiều chuyện về sông Tô Lịch. Nói theo cách văn học, dòng sông Tô Lịch như một cô gái Hà Nội dịu dàng nết na. Thế nhưng, nàng đã bị mắc một căn bệnh “nan y mãn tính” mà có đến hàng trăm bác sỹ chạy chữa cho nàng. Kết cục đến thời điểm này, nàng vẫn “trơ trơ” nằm đó “bốc mùi ô nhiễm” và khóc than cho số phận hẩm hiu của mình.
Theo cách nói khoa học, dòng sông Tô Lịch được xem như là một hệ thống tiêu và thoát nước không thế thiếu cho toàn thành phố. Đáng lẽ ra, dòng sông này phải được giữ sạch sẽ, làm trung tâm cho khách du lịch đến tham quan, vui chơi, giải trí. Thì ngược lại, nó đang làm cho hình ảnh của Hà Nội ngày một xấu đi bởi sự vô ý thức của không ít người đang ngày đêm đổ chất thải xuống dòng sông này. Trong khi đó, Nhà nước chúng ta đang cố gắng tìm nhiều giải pháp để xây dựng, cải tạo, nạo vét lòng sông nhằm cải thiện môi trường nước và cảnh quan hai bên bờ sông. Tuy nhiên, như anh biết đấy, hôm nay, những ngày đầu của năm 2010, nhìn lại dòng sông, đi lấy mẫu nước, nước vẫn đen kịt và mùi hôi thối vẫn bốc lên nồng nặc. Đây chính là những mầm mống gây nên các loại bệnh tật cho người Hà Nội mà báo chí lâu nay vẫn từng đề cập đến.
P/V: Để dòng sông Tô Lịch trở lại trong xanh, được biết, ông đã có nhiều công trình khoa học đề xuất đi các cấp. Xin ông cho biết đôi nét về những công trình này?
TS.Lê Ngọc Ninh: Tôi đã viết nhiều bài báo khoa học và đưa ra các phương án giải quyết vấn đề này cách đây nhiều năm. Thậm chí có công trình khoa học đạt giải thưởng cao. Cho đến nay, tôi đã có 15 công trình được công bố, trong đó công trình thứ 10 mang tên: “Nghiên cứu hợp chất kabenlis để làm sạch nước sông Tô Lịch và các hộ nước bị ô nhiễm nặng”, trình bày năm 2006 tại Hội nghị Khoa học kỹ thuật Mỏ toàn quốc lần thứ 8. Mới đây nhất là công trình nghiên cứu hợp chất NIFA dùng để khử mùi hôi thối tại các bãi rác thải, nước thải, nhà vệ sinh công cộng, chuồng trại... Nhưng cho đến nay, việc ứng dụng chúng vào xử lý sông Tô Lịch vẫn chưa được đề cập đến với nhiều lý do khác nhau.
P/V: Người ta nói, ông là người có thể làm nước sông Tô Lịch trở lại trong xanh. Vậy ông làm như thế nào, thời gian là bao lâu và ông cần hỗ trợ gì không?
TS.Lê Ngọc Ninh: Như anh biết đấy, mong ước của tôi là được xử lý thử nghiệm 1km trên toàn bộ 15km của chiều dài dòng sông với giá thành khoảng 50 nghìn đô la, nhằm mục đích chứng minh khả năng của Kabenlis và NIFA làm trong lại nguồn nước và khử hết mùi hôi thối trong 1 thời gian lâu dài, mặc dù có thêm nguồn nước thải mới chảy vào. Đặc biệt, bản thân Kabenlis là hợp chất dùng để xử lý nước thải nhưng nó cũng có thể làm phân bón ruộng. Do đó, khi có thêm lượng bùn của sông hồ bị ô nhiễm nó lại trở thành một loại phân bón có chất lượng tốt hơn rất nhiều.
Tất nhiên, để làm sạch và bảo vệ dòng sông này tồn tại lâu dài cần phải xây dựng một dự án cấp Nhà nước và chia thành 4 giai đoạn. Giai đoạn xử lý thử nghiệm trong vòng 6 tháng đến một năm, giai đoạn khử mùi và làm sạch toàn bộ dòng sông trong vòng 1 đến 2 năm, giai đoạn xây dựng hệ thống xử lý nước trung gian, trạm xử lý khu vực hạ lưu và xây dựng Nhà máy sản xuất phân bón với nguyên liệu chủ yếu là bùn của sông Tô Lịch trong vòng 3 đến 5 năm và giai đoạn bảo dưỡng sửa chữa… trong vòng 1 đến 2 năm. Sau khi xong dự án cần phải thành lập công ty chuyên bảo vệ môi trường và phát triển thành khu du lịch hai bên bờ sông Tô Lịch để tạo thêm cảnh quan thơ mộng cho thủ đô Hà Nội.
P/V: Xuân Canh Dần 2010 đang đến gần, ông có mơ ước và dự định gì trong năm mới?
TS.Lê Ngọc Ninh: Có nhiều ước mơ, nhưng sắp tới tôi muốn triển khai dự án làm sạch dòng sông Tô Lịch mang tầm cỡ quốc gia. Một mình tôi không thể làm nên điều gì. Trong năm 2009, Nhà nước đã cho cải tạo tiếp dòng sông này. Tuy nhiên, kết quả cho đến thời điểm này vẫn chưa có gì khả quan. Chúng ta cần phải có các cuộc hội thảo chuyên sâu về vấn đề này và có sự chỉ đạo của các bộ, ban ngành, các đoàn thể, và sự góp sức của các công ty, xí nghiệp, các nhà hảo tâm để có được một dự án khả thi vừa tiết kiệm vừa có hiệu quả hơn. Tôi đang lên kế hoạch để hoàn thiện dự án, trình lên các cấp và tiếp tục thực hiện ước mơ của mình.
Xin trân trọng cảm ơn Tiến sỹ! Chúc ông và gia đình luôn mạnh khoẻ! Chúc ông gặt hái được nhiều thành công mới!
