Vào những ngày hè oi ả cuối tháng 6, chúng tôi đã có cuộc hành trình về xứ Thanh - vùng đất nổi tiếng về truyền thống hiếu học - để gặp gỡ, tiếp xúc với một số tấm gương học sinh nghèo vượt khó. Đó là những em học sinh có hoàn cảnh hết sức đặc biệt, nhưng vẫn biết vươn lên bằng tất cả sức sống mãnh liệt, với một quyết tâm bằng mọi giá phải học để đổi đời, để thoát khỏi cảnh nghèo đeo bám từ bao nhiêu thế hệ.Và để động viên cho những cố gắng đó, năm học 2009-2010 này, các em sẽ được nhận học bổng từ Dự án “Dr.Thanh đồng hành cùng học sinh nghèo vượt khó” do Tập đoàn Tân Hiệp Phát độc quyền tài trợ cho tỉnh Thanh Hóa.

Câu chuyện về tiếng kẻng khuyến học

Trên con đường mấp mô về xã Quảng Tân, huyện Quảng Xương, chúng tôi đã được nghe kể về một người thương binh đã làm nên kỳ tích trong công tác khuyến học của địa phương. Đó là ông Lê Thế Duyến 73 tuổi, thương binh loại 1/4 của thôn 2, xã Quảng Khê. Năm 1999, khi chưa có hội khuyến học, trăn trở trước tình hình học tập của học sinh trong xã, ông Duyến đã nảy ra sáng kiến “tiếng kẻng khuyến học” và lập tức áp dụng tại thôn mình. Hàng ngày, cứ 7h tối là ông leo lên nóc nhà đánh kẻng báo hiệu đã đến giờ học của các cháu, đề nghị các gia đình sắp xếp công việc, tắt tivi để tập trung cho các cháu học tập. Đến 10h, ông lại lên đánh kẻng báo hết giờ. Người dân trong thôn dần tự tạo cho mình một ý thức, cứ đến giờ là dù bận việc gì cũng gác lại, dành thời gian và sự yên tĩnh cho các con học bài. Từ đó, thôn 2 đã trở thành một thôn điển hình về phong trào hiếu học. Tiếng kẻng khuyến học ra đời từ đó và đã được nhân rộng thành phong trào trong hầu khắp các thôn, xã của huyện Quảng Xương và tỉnh Thanh Hóa.

Về đến thôn Tân Hoa, xã Quảng Tân, cô bé Lê Thị Nhất, học sinh lớp 12 THPT Quảng Xương 1 đã để lại trong chúng tôi ấn tượng đặc biệt. Tuổi 17 bẻ gẫy sừng trâu, nhưng Nhất bé nhỏ, mảnh mai. Bù lại, em rất nhanh nhẹn và có khả năng giao tiếp rất tốt, khác hẳn những trẻ em ở vùng quê. 8 tuổi, Nhất đã phải sống xa bố mẹ vì cả hai người đi làm ăn xa, thỉnh thoảng mới về. Nhất và anh trai ở nhà với bà nội già yếu và người bác ruột. Anh trai em cũng học rất giỏi và hiện đang là sinh viên năm thứ tư Trường Đại học Bách Khoa Hà Nội. Ngoài giờ đi học, Nhất ở nhà cơm nước, giặt giũ, lo 3 sào ruộng và chăm mảnh vườn trước nhà. Ngôi nhà của gia đình em trông giống cái túp lều, lụp xụp, tối tăm. Mấy bác trong xã kể, năm ngoái, xã có đặt vấn đề hỗ trợ gia đình 10 triệu đồng theo Chương trình cải tạo nhà tranh tre nứa lá, rồi chính quyền, dòng họ cho vay thêm 7,2 triệu để gia đình làm lại nhà. Nhưng gia đình Nhất cân nhắc thấy không đủ điều kiện để bù vào phần còn thiếu nên không dám nhận khoản hỗ trợ này. Vì thế, gia đình em vẫn an phận trong ngôi nhà lụp xụp từ thế kỷ trước. 

Tâm sự với chúng tôi, đôi mắt Nhất rưng rưng lệ: “Có những lúc em thấy tủi thân lắm. Con gái lớn nhưng không có mẹ bên cạnh. Nhìn bạn bè được sống cùng người thân, em lại thấy chạnh lòng”. Nhưng không vì nỗi buồn của mình mà Nhất bi lụy, chán nản. Em càng quyết tâm hơn bao giờ hết. Mong ước lớn nhất của em lúc này là “cũng đỗ đại học như anh trai em”. Nhưng bên cạnh mong ước ấy lại canh cánh một nỗi lo, gia cảnh khốn khó như thế mà hai anh em cùng học đại học thì sẽ ra sao, liệu em có thể biến ước mơ thành hiện thực hay không? Chuẩn bị bước vào lớp 12, năm quyết định để thi vào đại học, nhưng Nhất lại không có tiền đi học thêm ở ngoài. Ở trường, năm ngoái em đã được miễn tiền học thêm, năm nay suất ấy được nhường lại cho bạn khác. Vì vậy, số tiền mà Tập đoàn Tân Hiệp Phát tài trợ trong một năm tới đây quả là một suất quà quí giá giúp em có thêm nghị lực và quyết tâm để nuôi hoài bão, chắp cánh ước mơ của mình bay cao, bay xa. 

Xã Quảng Tân vốn nổi tiếng có truyền thống hiếu học. Có năm, xã có tới 85 em đỗ đại học và cao đẳng, là niềm tự hào của huyện Quảng Xương. Câu nói “nhất Lam Sơn, nhì Quảng Xương” như đã khẳng định truyền thống hiếu học của cả một vùng quê tuy nghèo, nhưng mỗi năm đã đóng góp cho xã hội biết bao cử nhân, tăng thêm nguồn lực tri thức cho đất nước. Cùng được học bổng Dr.Thanh lần này với Nhất, thôn Tân Hoa có thêm em Lê Thị Hồng. Thật tình cờ, Hồng là em con chú của Nhất. Dòng họ Lê của hai em thêm một lần vinh danh khi có những người con biết vượt khó để học giỏi với ước mơ thoát nghèo…

Rời Quảng Xương, chúng tôi đến Tĩnh Gia, một huyện nghèo ven biển. Thôn Quang Trung nằm sát bãi biển nhưng lại rất nghèo. Bởi biển ở đây được gọi là bãi ngang, sóng lớn lại không có luồng lạch gì để cá về nên sống ở biển mà thu nhập lại trông chờ vào ruộng. Mà đất thì bạc phếch, chỉ có nắng, gió và cát là dư thừa. Mai Văn Hoàng là học sinh lớp 11 Trường THPT Tĩnh Gia 1. Vì nhà quá nghèo, bố đi làm ăn xa rồi không may qua đời khi Hoàng chưa đầy 2 tuổi. Mẹ em, bà Phạm Thị Diệu ở vậy nuôi 3 đứa con khôn lớn và bố mẹ chồng già yếu. Bà không từ bất cứ việc gì để cho các con được ăn học. Đi kéo rùng, đi cào ngao, làm thuê cuốc mướn, cái gì “mần” được là “mần” tất. Cô chị lớn đã vào Cao đẳng Bắc Thăng Long, cô thứ hai đang chuẩn bị thi đại học. Còn Hoàng, năm sau là đến lượt em tốt nghiệp cấp 3. 

Ngày thường, tranh thủ học bài buổi tối, rồi tùy vào con nước, Hoàng lại thức dậy lúc nửa đêm hoặc gần sáng để cùng chú ra biển cào ngao, hay sáng về kéo rùng giúp mẹ. Mẹ Hoàng mới ngoài 40 tuổi, nhưng gánh nặng của cuộc mưu sinh khiến bà già hơn so với tuổi rất nhiều. Ông bố chồng mới nhận được 120.000 đ/tháng tiền trợ cấp người cao tuổi cách đây 3 năm, còn bà mẹ chồng thì chưa đến tuổi được nhận trợ cấp. Trong khi bố chồng thì đã yếu lắm, ông không đi lại được, chỉ ngồi một chỗ, mọi chuyện ăn uống, vệ sinh đều một tay mẹ Hoàng lo. Người ta bảo ấy là cái số. Cũng sinh ra là phận đàn bà, nhưng cuộc sống của mẹ Hoàng nỗi buồn nhiều hơn niềm vui, nước mắt che lấp nụ cười... Có lẽ vì vậy, ước mơ cháy bỏng của Hoàng lúc này là “đỗ đại học, đi làm kiếm tiền để phụ giúp mẹ cho mẹ đỡ cực”. Học bổng Dr.Thanh chắc chắn sẽ giúp Hoàng có thêm nguồn động viên to lớn về vật chất để em có thể thực hiện ước mơ của mình.

Dr.Thanh - Nuôi hoài bão, chắp cánh ước mơ
Tập đoàn Tân Hiệp Phát đang là một trong số những tên tuổi hàng đầu Việt Nam trong lĩnh vực đồ uống với các thương hiệu: Number One, Laser, Bến Thành, Gold Bến Thành, Trà xanh không độ Dr.Thanh, Cà phê VIP… Tín đồ của quảng cáo là những đứa trẻ có lẽ đứa nào cũng thích và thuộc câu slogan của Dr.Thanh: “Uống trà thảo mộc Dr.Thanh, thanh lọc cơ thể, không lo bị nóng”…Trong số những sản phẩm của Tân Hiệp Phát thì Dr.Thanh được người tiêu dùng biết đến với một sự trìu mến bởi những tác dụng mà nó mang lại. Có lẽ vì vậy, Quỹ học bổng được mang tên là “Dr.Thanh đồng hành cùng học sinh nghèo vượt khó”.

Bên cạnh việc sản xuất kinh doanh, xây dựng thương hiệu, công tác xã hội là một việc làm mà Tập đoàn Tân Hiệp Phát đặc biệt quan tâm. Và năm nay, năm đầu tiên Tân Hiệp Phát thực hiện Dự án “Dr.Thanh đồng hành cùng học sinh nghèo vượt khó” tại tỉnh Thanh Hóa dưới sự tổ chức thực hiện của Tạp chí Đồ uống Việt Nam. Theo nhà tài trợ, dự án này dự kiến kéo dài trong 10 năm (2010-2020), năm đầu tiên thí điểm tại Thanh Hóa. 8 huyện nghèo do Hội Khuyến học và Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Thanh Hóa lựa chọn giới thiệu sẽ được chọn mỗi huyện 25 em học sinh nghèo học giỏi để nhận trợ cấp hàng tháng từ nhà tài trợ Dr.Thanh với số tiền tổng cộng 250.000đ/em/tháng.

Có thể với người thành phố, số tiền 250.000đ chẳng thấm tháp gì, nhưng với những vùng đất nghèo như chúng tôi đã chứng kiến thì số tiền đó quả thực là rất quí giá. Nó có thể giúp thay đổi một số phận, đi từ sự tuyệt vọng phải từ giã thầy cô, bạn bè đến với một niềm tin vào tương lai tươi sáng khi được tiếp tục cắp sách đến trường, được tiếp tục nuôi ước vọng và được có cơ hội thực hiện ước mơ thoát nghèo. Để kết thúc bài viết này, tôi xin trích lời của cô bé hạt tiêu Lê Thị Nhất “em mong sao có nhiều bạn được nhận quỹ học bổng của Dr.Thanh như em, để chúng em lại có cơ hội được tiếp tục học tập và mơ về một tương lai đỡ cực khổ hơn”. Và có lẽ, đó chính là ý nghĩa nhân văn cao cả nhất mà Quỹ học bổng Dr.Thanh đem đến cho những thế hệ mầm non tương lai của đất nước Việt Nam hôm nay và mai sau.